Các yếu tố ảnh hưởng tới sự hấp thu thuốc trong cơ thể

Thuốc là chất được dùng để điều chỉnh hoặc thay đổi tình trạng về sinh lý, bệnh lý vì lợi ích người sử dụng. Một thuốc bất kỳ dù đưa vào cơ thể theo đường nào cũng phải trải qua 4 giai đoạn: hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ, trong đó, giai đoạn hấp thu có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc đối với cơ thể, đặc biệt là các thuốc sử dụng bằng đường uống.

Thời điểm uống thuốc

Uống thuốc vào lúc đói chỉ cần 10 – 30 phút là thuốc từ dạ dày xuống ruột, nhưng nếu uống vào lúc no, tốc độ di chuyển thuốc sẽ chậm, phải mất 1 – 4 giờ mới qua khỏi dạ dày. Vậy nếu uống thuốc khi ăn no, thuốc sẽ tồn lâu ở dạ dày, hậu quả tốt hay xấu còn tùy theo từng loại thuốc điều trị.

thoi diem uong thuoc

Thuốc hấp thu vào máu rồi sẽ đi tới cơ quan đích hoặc tới các mô mỡ trong cơ thể

Một số thuốc cần uống sau khi ăn như nitrofurantoin (điều trị nhiễm khuẩn cấp hoặc mạn tính ở niệu đạo), griseofulvin (thuốc kháng sinh điều trị các loại nấm ngoài da), spironolacton (điều trị xơ gan cổ trướng, phù nề)… Khi uống sau bữa ăn, dịch dạ dày và thức ăn sẽ nhào nặn giúp các hạt thuốc trộn đều làm tăng độ ẩm và dễ hấp thu.

Với các thuốc tan mạnh trong dầu mỡ như sulfamid, griseofulvin, phenytoin (trị động kinh và các cơn tâm thần vận động)… thì nên uống trong bữa ăn giàu chất béo. Phần lớn các thuốc kháng nấm ketoconazol nên uống trong bữa ăn để giảm bớt các hiện tượng không dung nạp đường tiêu hóa và cải thiện sự hấp thu, nhưng cần tránh uống rượu.

Các vitamin, nhất là nhóm hòa tan trong chất béo như vitamin A, D, E, K thì nên uống trong bữa ăn hoặc ngay sau bữa ăn để dầu mỡ có trong thức ăn giúp vitamin dễ hòa tan, cơ thể hấp thu tốt.

Các thuốc chống viêm hạ nhiệt giảm đau không steroid: aspirin, ibuprofen, ketoprofen, diclofenac kèm với nguy cơ loét dạ dày, cần uống thuốc vào bữa ăn và không được uống rượu.

Một số thuốc cần uống vào lúc đói: đó là các thuốc dễ bị ảnh hưởng bởi thức ăn, đặc biệt là các loại kháng sinh. Những thuốc có tác dụng phụ gây nôn do cơ chế trung ương như opiat, thuốc chống ung thư… thì cần phải uống xa bữa ăn.

Ngoài ra, còn một số thuốc không bị thức ăn làm ảnh hưởng đến hấp thu hoặc phá hỏng, có thể uống vào lúc nào cũng được. Ví dụ với các kháng sinh nhóm quinolon (norfloxacin, ofloxacin, ciprofloxacin…) có thể uống trong hoặc ngoài bữa ăn, sự hấp thu không bị ảnh hưởng.

Uống thuốc phải theo độ tuổi

Bên cạnh yếu tố ảnh hưởng bởi pH dạ dày, độ tuổi dùng thuốc cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hấp thu thuốc, nhất là khi dùng thuốc ở trẻ em. Mức độ bài tiết dịch vị và acid HCl ở trẻ em tính theo cân nặng thấp hơn rất nhiều so với người lớn, nhất là ở trẻ thiếu tháng và trẻ sơ sinh; mức độ này chỉ đạt được độ tương đương khi trẻ trên 2 tuổi; chính vì vậy, mức độ ion hóa thuốc ở dạ dày trẻ dưới 2 tuổi có sự khác biệt rất lớn so với người lớn. Khi đó, việc dùng các thuốc chịu ảnh hưởng bởi dịch vị và acid dạ dày ở trẻ em cần có chỉ dẫn đặc biệt, không được dùng cách tính như với người lớn.

Đối với người trưởng thành, thuốc chuyển hóa ở gan dưới ảnh hưởng của các enzym. Tuy nhiên, với trẻ dưới 1tuổi, nhất là trẻ sơ sinh, các hệ enzym chưa phát triển đầy đủ nên thuốc bị chuyển hóa chậm ở gan, do vậy, cần hết sức thận trọng khi dùng cho trẻ em dưới 1 tuổi các thuốc chuyển hóa theo đường glucuro liên hợp. Bên cạnh đó, khi trẻ hơn 1 tuổi (và thường đến khoảng 9 tuổi), tốc độ chuyển hóa thuốc lại lớn hơn ở người lớn, do vậy, một số thuốc như theophylin, carbamazepin khi tính liều mg/kg cân nặng phải dùng cao hơn ở người lớn.

Chuyển hóa thuốc ở gan bị giảm ở người cao tuổi.

Theo ThS. Nguyễn Bạch – Sức khỏe & Đời sống

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

chuoi nguon
Bán chuối hột rừng

Chuối hột rừng Một trong những loại thực phẩm – dược...

bo khop hyalob
Viên bổ khớp Hyalob

Sụn khớp của cơ thể con người bị mòn tự nhiên...

bang dinh duong chum ngay
Chùm ngây cây rau nhiều dinh dưỡng nhất

Gần đây cây chùm ngây được nhiều người biết đến như...

Vitamin tong hop Century A-Z
Vitamin tổng hợp Century A thru Z

Uống bổ sung vitamin tổng hợp như Century A thru Z...

thit kho dong pha
Cách làm thịt kho Đông Pha
ca chinh nuong
Cá chình ‘ăn là ghiền’
banh canh ca loc
Hương dẫn cách nấu món bánh canh cá lóc hấp dẫn
banh trung thu heo con
Làm bánh Trung thu heo con siêu dễ thương